เกย์ต้องเกณฑ์ทหารไหม กฎหมายไทยเขียนถึงใครบ้าง

เกย์ต้องเกณฑ์ทหารไหม ถ้าดูจากตัวบท พระราชบัญญัติรับราชการทหาร พ.ศ. 2497 เขียนหน้าที่นี้ไว้กับ «ชายที่มีสัญชาติเป็นไทยตามกฎหมาย» และผู้เขียนไม่พบข้อไหนที่แยกคนตามเพศวิถี ส่วนกฎกระทรวงที่ใช้แบ่งคนในวันตรวจเลือกมีข้อเดียวที่ใช้คำว่าเพศสภาพ บทความนี้เล่าจากเอกสารสองกลุ่มนี้เป็นหลัก (เปิดอ่าน 11 ตุลาคม 2569) ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย ผลของแต่ละคนเป็นเรื่องที่คณะกรรมการตรวจเลือกตัดสิน

กฎหมาย คือพระราชบัญญัติและกฎกระทรวงบนเว็บไซต์หน่วยบัญชาการรักษาดินแดน (ย่อว่า นรด.)
คำแนะนำบนเว็บไซต์ นรด. และแผ่นพับของกองการสัสดี

เกย์ต้องเกณฑ์ทหารไหม พระราชบัญญัติเขียนถึงใคร

พระราชบัญญัติรับราชการทหาร พ.ศ. 2497 ฉบับบนเว็บไซต์ นรด. เขียนว่า «ชายที่มีสัญชาติเป็นไทยตามกฎหมาย มีหน้าที่รับราชการทหารด้วยตนเองทุกคน» ผู้เขียนค้นคำว่าเพศในฉบับนี้แล้วไม่พบ ข้อยกเว้นและการผ่อนผันที่เขียนไว้เป็นเรื่องอื่น เช่น พระภิกษุที่มีสมณศักดิ์ และผู้ที่อยู่ระหว่างการศึกษาตามที่กฎกระทรวงกำหนด ผู้เขียนจึงอ่านว่าชายที่เป็นเกย์อยู่ในขั้นตอนเดียวกับชายไทยคนอื่น

พระราชบัญญัติและแผ่นพับของกองการสัสดี (ไฟล์จัดทำปี 2566) เขียนขั้นตอนไว้ดังนี้ ลงบัญชีทหารกองเกินในปีที่อายุย่างเข้าสิบแปด (ได้ใบสำคัญแบบ สด.9) รับหมายเรียกแบบ สด.35 ในปีที่อายุย่างเข้ายี่สิบเอ็ด แล้วไปตรวจเลือกตามวันในหมายเรียก ซึ่งมีในเดือนเมษายนของทุกปี ส่วนประวัติกฎหมาย อ่านได้ในเป็นเกย์เคยผิดกฎหมายไทยไหม ย้อนดูตั้งแต่ ร.ศ. 118

คนสี่จำพวกในวันตรวจเลือก เพศสภาพอยู่ตรงไหน

กฎกระทรวงฉบับที่ 37 ปี 2516 ซึ่งแก้ส่วนนี้ด้วยฉบับที่ 47 ปี 2518 ให้คณะกรรมการแบ่งคนที่ตรวจร่างกายแล้วเป็นสี่จำพวก

คนสี่จำพวกตามกฎกระทรวงปี 2518 (ย่อถ้อยคำ)

จำพวก	กฎกระทรวงเขียนว่า
1	ร่างกายสมบูรณ์ดี ไม่มีอวัยวะพิการหรือผิดส่วน
2	ร่างกาย «เห็นได้ชัดว่าไม่สมบูรณ์ดีเหมือนคนจำพวกที่ 1 แต่ไม่ถึงทุพพลภาพ»
3	ป่วยซึ่งบำบัดให้หายภายใน 30 วันไม่ได้
4	พิการทุพพลภาพ หรือมีโรคที่กฎกระทรวงอีกฉบับกำหนดว่ารับราชการทหารไม่ได้

รายการของคนจำพวกที่ 2 เดิมเป็นเรื่องร่างกาย จนฉบับที่ 75 ซึ่งลงราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 11 เมษายน 2555 เพิ่มข้อใหม่ว่า «ภาวะเพศสภาพไม่ตรงกับเพศกำเนิด (Gender Identity Disorder)» โดยให้เหตุผลว่าหลักเกณฑ์เดิมยังไม่รวมบุคคลกลุ่มนี้ ถ้อยคำนี้เป็นของกฎกระทรวง ไม่ใช่ของบทความ

คำแนะนำฉบับประชาชนบนเว็บไซต์ นรด. (ไม่ลงวันที่ ไฟล์จัดทำปี 2557) เขียนว่าคนจำพวกที่ 2 ถึง 4 ถูกปล่อยตัวพร้อมรับใบรับรองผลการตรวจเลือก (แบบ สด.43) แต่กฎกระทรวงปี 2516 เขียนว่า «ถ้าคนจำพวกที่ 1 มีไม่พอกับจำนวนที่ต้องการ ให้เลือกจากคนจำพวกที่ 2» ผู้เขียนไม่ทราบว่าข้อนี้ถูกแก้ภายหลังหรือไม่ จึงไม่เรียกจำพวกที่ 2 ว่าได้รับยกเว้น ควรถามหน่วยสัสดีเขตหรืออำเภอ

เพศวิถีไม่อยู่ในรายการ องค์การอนามัยโลกเปลี่ยนคำเรื่องเพศสภาพอย่างไร

ผู้เขียนไล่อ่านรายการของคนจำพวกที่ 2 ซึ่งฉบับที่ 77 ปี 2568 เพิ่มจนมีสิบห้าข้อ และรายการโรคของคนจำพวกที่ 4 ในกฎกระทรวงฉบับที่ 74 ปี 2540 ที่แก้ด้วยฉบับที่ 76 ปี 2555 ไม่พบข้อใดพูดถึงเพศวิถี

เรื่องคำอังกฤษในวงเล็บ ผู้เขียนเล่าเทียบไว้ว่า องค์การอนามัยโลกเขียนว่าบัญชีจำแนกโรคฉบับที่ 11 แทนหมวดวินิจฉัยรุ่นเก่า เช่น «gender identity disorder of children» ด้วยคำว่า gender incongruence และย้ายออกจากบทว่าด้วยความผิดปกติทางจิตและพฤติกรรม ซึ่งสะท้อนความรู้ปัจจุบันว่าอัตลักษณ์ของคนข้ามเพศและคนที่มีเพศสภาพหลากหลายไม่ใช่ภาวะเจ็บป่วยทางจิต หน้านั้นไม่ได้เอ่ยถึงกฎกระทรวงของไทย อ่านต่อได้ในเกย์เคยถูกนับเป็นโรค? ไล่ไทม์ไลน์ ICD-6 ถึง ICD-11

เพศสภาพไม่ตรงกับเพศกำเนิด กองการสัสดีให้เตรียมอะไร

แผ่นพับคำแนะนำการติดต่อราชการของกองการสัสดี (ไม่พิมพ์วันที่ ไฟล์จัดทำกุมภาพันธ์ 2566 เปิดอ่าน 11 ตุลาคม 2569) มีหัวข้อ «การตรวจสภาพร่างกายหรือจิตใจของผู้ที่มีภาวะเพศสภาพไม่ตรงกับเพศกำเนิด» เขียนไว้ดังนี้

สถานที่ โรงพยาบาลของรัฐที่มีแผนกตรวจผู้ป่วยจิตเวช และโรงพยาบาลในเครือของสถาบันกัลยาณ์ราชนครินทร์
ช่วงเวลา เดือนตุลาคมของทุกปี จนถึง 31 มีนาคมของปีที่จะเข้ารับการตรวจเลือก
หลักฐาน ใบสำคัญ (แบบ สด.9) หมายเรียก (แบบ สด.35) สำเนาทะเบียนบ้าน บัตรประจำตัวประชาชน รูปถ่าย 1 นิ้ว 3 รูป และใบรับรองผลการตรวจเลือก (แบบ สด.43) สำหรับคนที่ผลการตรวจเลือกยังไม่แล้วเสร็จ

แผ่นพับไม่ได้ให้รายชื่อโรงพยาบาลหรือค่าใช้จ่าย ให้ถามหน่วยสัสดี หรือโทร. 0 2223 3259 ซึ่งเป็นเบอร์ที่พิมพ์บนแผ่นพับ ส่วนแผ่นพับขั้นตอนการตรวจเลือกฉบับปี 2566 ให้นำหลักฐานทางการแพทย์ไปแสดงต่อคณะกรรมการ เช่น ใบแสดงความเห็นแพทย์ ผู้เขียนเห็นว่าหลักฐานสำคัญ เพราะกฎกระทรวงปี 2518 เขียนถึงการวินิจฉัยลักษณะพิการและโรค (ไม่ได้เอ่ยถึงเพศสภาพ) ว่า ถ้าแพทย์ผู้ตรวจยังสงสัย ให้จัดไว้ในคนจำพวกที่ 1 ก่อน

คนที่ยังไม่ได้บอกครอบครัว ผู้เขียนเห็นว่าควรคิดล่วงหน้า สำเนาทะเบียนบ้านอาจต้องขอจากคนที่บ้าน และคำแนะนำฉบับประชาชน (ไฟล์จัดทำปี 2557) เขียนว่าวันตรวจเลือกทุกคนเข้าแถวตามตำบล ผู้เขียนจึงคาดว่าคนในตำบลเดียวกันอยู่ที่นั่นด้วย เอกสารที่อ่านไม่ได้บอกว่าแจ้งเป็นการส่วนตัวได้หรือไม่ ให้ถามหน่วยสัสดี หรือโทรถามเบอร์บนแผ่นพับก่อน

วันตรวจเลือกมีขั้นตอนอะไรบ้าง

คำแนะนำฉบับประชาชน (ไฟล์จัดทำปี 2557) ให้ดูวันและสถานที่ในหมายเรียก แล้วไปรายงานตัวก่อน 07.00 น. พร้อมใบสำคัญ หมายเรียก และบัตรประจำตัวประชาชน ขั้นตอนที่เขียนไว้มีเรียกชื่อ ตรวจหลักฐาน ตรวจร่างกาย และวัดขนาด ซึ่งต้องถอดเสื้อและดึงขากางเกงขึ้นเหนือเข่า ผู้เขียนไม่พบขั้นตอนใดที่เอ่ยถึงเพศวิถี ใครกังวล ผู้เขียนแนะนำให้ถามหน่วยสัสดีล่วงหน้าว่าจัดที่ตรวจอย่างไร

อย่าขาดวันตรวจเลือก แผ่นพับของกองการสัสดี (ไฟล์จัดทำปี 2566) เขียนว่าไม่ไปตามหมายเรียกต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี และแผ่นพับขั้นตอนฉบับปี 2566 เขียนว่าคนหลีกเลี่ยงขัดขืนที่เป็นคนจำพวกที่ 1 หรือ 2 ซึ่งมีขนาดตามเกณฑ์ ถูกส่งเข้าเป็นทหารโดยไม่มีสิทธิ์จับสลาก
รับใบรับรองผลการตรวจเลือกจากประธานกรรมการในวันตรวจเลือกเท่านั้น แผ่นพับขั้นตอนฉบับปี 2566 เตือนว่าใบที่ได้จากคนอื่นหรือวันอื่นเป็นเอกสารปลอม

คำถามที่พบบ่อย

เป็นเกย์ต้องแจ้งคณะกรรมการตรวจเลือกไหม

ในกฎหมายและคำแนะนำที่เปิดอ่านเมื่อ 11 ตุลาคม 2569 ผู้เขียนไม่พบข้อใดให้แจ้งเพศวิถี กฎกระทรวงใช้คำว่าเพศสภาพข้อเดียว ไม่พูดถึงเพศวิถี

อยู่จำพวกที่ 2 แปลว่าไม่ต้องเป็นทหารใช่ไหม

คำแนะนำฉบับประชาชนบนเว็บไซต์ นรด. (ไฟล์จัดทำปี 2557) เขียนว่าถูกปล่อยตัวในวันนั้น แต่กฎกระทรวงปี 2516 เขียนว่าให้เลือกจากคนจำพวกที่ 2 ถ้าคนจำพวกที่ 1 มีไม่พอ ผู้เขียนไม่ทราบว่าข้อนี้ถูกแก้ภายหลังหรือไม่ จึงไม่เรียกว่ายกเว้น ให้ถามหน่วยสัสดี

มีผลตรวจจากโรงพยาบาลแล้ว ไม่ไปวันตรวจเลือกได้ไหม

แผ่นพับของกองการสัสดี (ไฟล์จัดทำปี 2566) เขียนว่าทหารกองเกินที่ผ่านการตรวจโรคแล้วยังต้องไปตามวัน เวลา และสถานที่ในหมายเรียก และพระราชบัญญัติให้ทหารกองเกินที่ถูกเรียกต้องมาตามกำหนด

ตรวจเรื่องเพศสภาพก่อนวันตรวจเลือกได้ที่ไหน

แผ่นพับของกองการสัสดี (ไฟล์จัดทำปี 2566) เขียนว่าโรงพยาบาลของรัฐที่มีแผนกตรวจผู้ป่วยจิตเวช และโรงพยาบาลในเครือของสถาบันกัลยาณ์ราชนครินทร์ โดยไม่ให้รายชื่อ

ใบ สด.43 จะเขียนเรื่องเพศสภาพไว้อย่างไร

เอกสารที่เปิดอ่านไม่ได้บอกว่าใบรับรองผลการตรวจเลือกใช้ข้อความอย่างไร ให้ถามหน่วยสัสดีที่ออกหมายเรียก

สรุป

พระราชบัญญัติรับราชการทหาร พ.ศ. 2497 เขียนหน้าที่นี้ไว้กับชายที่มีสัญชาติเป็นไทย และในเอกสารที่เปิดอ่านเมื่อ 11 ตุลาคม 2569 ผู้เขียนไม่พบข้อไหนที่ยกเว้นด้วยเหตุเพศวิถี ผลของแต่ละคนเป็นเรื่องที่คณะกรรมการตรวจเลือกตัดสิน

ส่วน «ภาวะเพศสภาพไม่ตรงกับเพศกำเนิด» กฎกระทรวงปี 2555 จัดไว้ในคนจำพวกที่ 2 ซึ่งผู้เขียนไม่เรียกว่ายกเว้น แผ่นพับของกองการสัสดี (ไฟล์จัดทำปี 2566) เขียนว่าตรวจเรื่องนี้ได้ที่โรงพยาบาลตามที่แผ่นพับระบุ ระหว่างเดือนตุลาคมถึง 31 มีนาคมก่อนการตรวจเลือก และเตือนว่าไม่ไปตามหมายเรียกมีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี ควรถามหน่วยสัสดีซ้ำก่อนทำตาม

Quicky ซึ่งเป็นแอปในเครือเดียวกับเว็บนี้ มีหน้าเรื่องสมรสเท่าเทียมของ Quicky ให้อ่านต่อ